Lubomierz. Filmowe miasteczko

Małe miasteczko na Pogórzu Izerskim, w dolinie niewielkiej rzeczki Oldzy, otoczone nadrzecznymi łąkami i łanami pól. Ulokowało się między dwiema głównymi drogami do Jeleniej Góry: ze Zgorzelca i z Bolesławca, przy dawnej drodze handlowej ze Lwówka Śl. i Wlenia w kierunku Gryfowa Śl.
 Dariusz Gdesz

Leżący na terenie księstwa świdnicko-jaworskiego Lubomierz był jednym z najbardziej na zachód wysuniętych miasteczek tego księstwa. Teraz łatwo tu trafić, bo kierunek wyznaczają charakterystyczne płoty z napisem „Sami swoi”.

Najstarsze dzieje

Lubomierz należy do najstarszych śląskich miast i początkowo funkcjonował jako osada targowa, przekształcona następnie w miasto. W 1291 r. ks. świdnicki Bolko I nadał miasteczku prawa miejskie i zezwolił mieszkańcom na produkcję i sprzedaż pieczywa, mięsa, obuwia, warzenie piwa i tłoczenie wina, sprzedaż soli i prowadzenie łaźni. Nadał również Lubomierzowi prawo dorocznego targu w dniu 15 sierpnia.

Klasztor

Już w 1278 r. Jutta von Lybinthal wraz z synami założyła klasztor sióstr benedyktynek. Miasteczko i kilkanaście okolicznych wsi związanych było z nim aż do sekularyzacji w 1810 r., kiedy to budynki klasztorne przeznaczono m.in. na sąd, szkołę, pomieszczenia administracyjne i mieszkalne. W pierwszej połowie XVIII w., za rządów opatki Marty Tanner, wzniesiono budynki klasztoru i wielką świątynię barokową, przeznaczoną dla około 7 tysięcy wiernych. Wnętrze kościoła pw. św. Maternusa posiada cenne malowidła ścienne i bogaty wystrój rzeźbiarski. Polichromie wyszły spod pędzla Georga Wilhelma Neunhertza, jednego z najwybitniejszych śląskich malarzy doby baroku.

Prawo i występek

Opatka klasztoru bardzo wcześnie otrzymała prawo sądownicze w stosunku do mieszkańców miasteczka i podległych jej sąsiednich wsi. Znamy relacje z XVI w. o stosowaniu w klasztornych dobrach tortur za morderstwa, prostytucję i wiarołomstwo. Na przykład w 1513 r. niejaka Barbara Neumann została przebita włócznią i pogrzebana żywcem za zabicie noworodka. W 1548 r. za podwójny gwałt okaleczono przy lubomierskim pręgierzu Philipa Bretnera, a następnie ścięto mu głowę na pobliskim Wzgórzu Szubienicznym. Czasy były jednak takie, że i ofiary podlegały karze. Zgwałcone dziewczęta wychłostano przy pręgierzu i wypędzono z klasztornych posiadłości. Z kolei Barbara Gehlen za uprawianie prostytucji została w 1583 r. zaszyta w worku i utopiona. Kilkanaście lat później przebito włócznią i żywcem zakopano Annę Winkler. I za co? Za cudzołóstwo. Nieco później ścięto jej partnera.

Krakowscy drukarze z Lubomierza

Najwybitniejszą postacią pochodzącą z Lubomierza był Hieronim Wietor (po 1480-1546/47), zasłużony dla kultury polskiej drukarz, księgarz, nakładca. Po naukach na Akademii Krakowskiej uzyskał stopień bakałarza nauk wyzwolonych. Prowadził drukarnię w Wiedniu, by w 1517 r. przenieść się do Krakowa, gdzie otworzył swoją drugą oficynę wydawniczą. Drukował na bardzo wysokim poziomie edytorskim dzieła autorów starożytnych i współczesnych humanistów polskich, podręczniki, słowniki, statuty i druki urzędowe. Wydał łącznie około 550 tytułów, co czyni z niego najpłodniejszego drukarza polskiego XVI stulecia. Spod pras Wietora wyszły dzieła takich znakomitych polskich autorów, jak Stanisław Hozjusz, Andrzej Frycz Modrzewski, Marcin Kromer, wydrukował także „Historię Polski” Macieja Miechowity.

Z Lubomierza wywodzili się również inni znani drukarze: Maciej (zm. 1547) i Marek (zm. 1545) Scharffenbergowie oraz ich synowie Mikołaj (1519-1606) i Stanisław (zm. 1584), mieszkający i działający w Krakowie niemal przez cały wiek XVI. Inny księgarz krakowski, Marcin Siebeneicher (zm. 1543), także pochodził z Lubomierza. Jego działalność wydawniczą kontynuowali syn Mateusz (zm. 1582) i wnuk Jakub (zm. 1604), rajca krakowski.

Filmowe miasteczko

Pierwszy film kręcono w Lubomierzu w 1958 r. i był to „Krzyż Walecznych” Kazimierza Kutza. Filmowa kariera miasteczka tak naprawdę rozpoczęła się od nakręcenia tu w 1967 r. scen do „Samych swoich” Sylwestra Chęcińskiego. Potem przyszedł czas na „Nie ma mocnych”, „Maratończyka”, „Daleko na Zachodzie”. Od 1997 r. w połowie sierpnia odbywają się w Lubomierzu festiwale komedii filmowych, których gospodarzem jest Olgierd Poniźnik, niekonwencjonalny burmistrz miasteczka.

W dawnym Domu Płócienników można zwiedzić Muzeum Kargula i Pawlaka, w którym zgromadzono rekwizyty filmowe, a wśród nich sławny płot, przy którym Kargul tłukł garnki, a Pawlak obcinał rękawy koszul – obaj nie wiedzieli, że niszczyli własne.

Romuald M. Łuczyński

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3